Theo thống kê của Bộ Lao Ðộng, từ năm 1996 đến hết năm 2006, cả nước xảy ra 1,250 cuộc đình công. Năm 2006, cả nước xảy ra 387 vụ đình công, năm 2007 xảy ra 541 vụ, năm 2008 gần 800 vụ, năm 2009 xảy ra 216 vụ, năm 2010 xảy ra 424 vụ đình công nhưng hầu hết đều không thấy báo chí ở Việt Nam đưa tin.
Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2011, cả nước đã xảy ra 312 cuộc đình công. Nguyên nhân chủ yếu do các doanh nghiệp trả lương cho người lao động thấp hơn nhiều so với cường độ lao động; nợ lương, chậm lương... (Dân Việt ngày 7/6/2011)
Tổng cộng, từ năm 1996 đến tháng 5, 2011, cả nước đã xảy ra 3,543 cuộc đình công.
Nếu tính 1 tuần làm việc 5 ngày (nghỉ Thứ Bảy, Chủ Nhật) thì từ năm 1996 đến hết tháng 5, 2011 có 3,334 ngày làm việc, trừ cho 130 ngày nghỉ lễ (luật quy định mỗi năm 9 ngày), số ngày làm việc còn lại là 3,204 ngày. Như vậy, chia bình quân ở Việt Nam mỗi ngày có 1.11 cuộc đình công.
Ðiều 10 Hiến Pháp (1992) ghi rõ: “Công đoàn là tổ chức chính trị-xã hội của giai cấp công nhân và của người lao động cùng với cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội chăm lo và bảo vệ quyền lợi của cán bộ, công nhân, viên chức và những người lao động khác; tham gia quản lý Nhà nước và xã hội, tham gia kiểm tra, giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế;giáo dục cán bộ, công nhân, viên chức và những người lao động khác xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.”
Tuy Hiến Pháp không cấm, cũng không quy định công đoàn là đại diện duy nhất của công nhân, nhưng thực tế thi hành luật người ta chỉ cho phép tồn tại một tổ chức dưới tên gọi là Công Ðoàn, do nhà cầm quyền Việt Nam và đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo, bổ nhiệm, bầu bán, làm việc theo kiểu công chức nhà nước và ăn lương từ ngân sách nhà nước, cao nhất là Tổng Liên Ðoàn Lao Ðộng Việt Nam. Ở mỗi tỉnh, thành, quận, huyện... đều có Liên Ðoàn Lao Ðộng trực thuộc Tổng Liên Ðoàn Lao Ðộng Việt Nam. Ðiều quan trọng nhất là các vị lãnh đạo tổ chức này từ trên xuống dưới không vị nào đang là công nhân và phải sống bằng đồng lương công nhân cả. Các công đoàn công ty, doanh nghiệp (nhà nước lẫn tư nhân) đều phải do sự lãnh đạo của công đoàn nhà nước.
Cũng theo luật hiện hành, công đoàn là tổ chức để bảo vệ quyền lợi của công nhân. Chỉ có công đoàn mới có quyền tổ chức đình công và quyết định ngừng đình công, cuộc đình công nào không do công đoàn tổ chức đều bị coi là bất hợp pháp, có thể bị Tòa án xét xử buộc người tham gia đình công bồi thường cho giới chủ và áp dụng những biện pháp trừng phạt khác (Xin xem Bộ Luật Lao Ðộng Việt Nam, sửa đổi bổ sung năm 2006).
Lâu nay, báo chí thường hay kêu việc doanh nghiệp thuê nhân công không ký hợp đồng lao động, không đóng bảo hiểm cho công nhân phổ biến gần như 100% ở các doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Hậu quả công nhân phải chịu, theo lời ông Phạm Minh Thành, phó giám đốc Bảo Hiểm Xã Hội, trong 6 tháng đầu năm 2008 “đã có hàng trăm trường hợp đau ốm, thai sản không được thanh toán bảo hiểm y tế. Ðương nhiên, phần 6% người lao động đóng từ tiền lương của mình có thể sẽ bị chủ sử dụng lao động chiếm dụng, một khi doanh nghiệp không thực thi trách nhiệm đóng BHXH (15% DN phải nộp).”
“Thành tích” mới nhất của công đoàn là tạo điều kiện cho doanh nghiệp “tính đến tháng 6, 2011, tổng số nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, và Bảo hiểm thất nghiệp trên toàn địa bàn thành phố Hà Nội đã lên tới trên 788 tỷ đồng, trong đó nợ trên 12 tháng của doanh nghiệp, đơn vị chiếm 24.8%.” (SGGP ngày 13/6/2011). Tại TPHCM, có trên 19,000 doanh nghiệp nợ bảo hiểm xã hội (SGGP ngày 17/02/2011).
Công đoàn không thể chối rằng không biết doanh nghiệp không đóng bảo hiểm cho công nhân, chỉ cần hỏi công nhân đã được phát thẻ (hay sổ) bảo hiểm chưa là sự việc rõ như ban ngày, nhưng công đoàn đã im lặng không làm gì cả, mặc cho tình trạng doanh nghiệp không đóng bảo hiểm cho công nhân kéo dài liên tục từ năm này sang năm khác. Chưa có một vụ nào kiện doanh nghiệp ra Tòa vì thiếu tiền bảo hiểm mà do công đoàn đứng ra thay mặt công nhân khởi kiện.
Chuyện mới nhất là trong thời kỳ bão giá ầm ầm, với mức lương 1,450,000đ/người/tháng công nhân công ty Giai Ðức (khu công nghiệp Phú Nghĩa, Chương Mỹ, Hà Nội) sống không nổi, ngày 23 tháng 6, 2011 bèn hè nhau đình công (tự phát) thì bị một lãnh đạo công ty ra lệnh cho bảo vệ tông xe thẳng vào công nhân, làm chết 1 người, bị thương nặng 6 người. Sau khi xảy ra án mạng, mới thấy bà Nguyễn Thị Hường (chủ tịch công đoàn công ty Giai Ðức) có mặt tại hiện trường để “trao đổi với công nhân và đọc thông báo quyết định tăng lương cơ bản, tăng các khoản phụ cấp.”
“Tuy nhiên, phần lớn công nhân có mặt đã không thỏa mãn với quyết định trên và yêu cầu phía công ty trong thời gian tới phải giải quyết thỏa đáng các chế độ, chính sách cơ bản.”
Ngày 21 tháng 6, 2011 đã nổ ra cuộc đình công lớn tại công ty Pou Yuen (Tân Tạo, Bình Tân) - nơi được xem là công ty có số lượng công nhân đông nhất tại Sài Gòn với hơn 65,000 lao động tham gia. Ngày 27 tháng 6, 2011, có hơn 10 ngàn công nhân xuống đường. Báo đài Việt Nam không đưa tin về vụ này. Nhưng báo nước ngoài đã đưa tin kèm theo hình ảnh, video đầy đủ. Hiện nay chưa có thông tin gì mới về vụ đình công sẽ còn tiếp tục hay đã chấm dứt.
Vai trò của công đoàn (nhà nước) như thế nào từ năm 1996 đến nay đã được thực tế chứng minh rõ. Hơn 14 năm qua, tuy mỗi ngày có 1.11 vụ đình công, nhưng chưa có vụ nào do công đoàn (nhà nước) đứng ra tổ chức, lãnh đạo để đòi quyền lợi cho công nhân. Có thể nói, việc mà công đoàn đã “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” nhất là làm cho 3,543 cuộc đình công của công nhân cả nước trở thành bất hợp pháp, tạo điều kiện cho “nhà nước ta” đàn áp bất cứ lúc nào. Có lẽ nhờ vậy, năm nào ngành công đoàn toàn quốc cũng kéo nhau ra Hà Nội hội họp, tổng kết, liên hoan với hàng loạt cá nhân, tập thể ôm bằng khen, huy chương đống đống?
Ngày 9 tháng 6, 2011, trong cuộc hội thảo lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo sửa đổi Bộ Luật Lao Ðộng (BLLÐ), ông Mai Ðức Chính- phó chủ tịch Tổng LÐLÐ Việt Nam kiêm Tổng LÐLÐ Việt Nam vẫn cố tình làm trái Hiến Pháp. Ông Mai Ðức Chính cho rằng dự thảo đề ra ý kiến lập thêm ban đại diện công nhân là “đa nguyên công đoàn,” là “nhận thức hết sức nguy hiểm.” Ðiều này cho thấy các vị chóp bu công đoàn (dưới sự lãnh đạo của đảng CSVN) chỉ nghĩ đến quyền lợi của chính họ mà không cần quan tâm đến quyền lợi của công nhân lao động đang sống đói ăn thiếu mặc, họ chỉ muốn quản lý, nắm giữ tất tần tật mọi thứ trong xã hội nhưng có quyền trong tay lại không làm được chuyện gì ích nước lợi dân.
Không làm được mà vẫn cố bám chặt, thâu tóm quyền hành, và tất cả mọi tư tưởng tiến bộ đem lại lợi ích cho người dân lao động nhưng làm giảm bớt uy quyền của đảng CSVN thì đều bị cho là “hết sức nguy hiểm.” Thật buồn cho thân phận người công nhân ở Việt Nam!
Tạ Phong Tần
